صادق احمدیان پور*

هر بار که آمارهای نگران‌کننده آسیب‌های اجتماعی در استان ایلام مطرح می‌شود، مسئولان از ضرورت پیشگیری سخن می‌گویند. جلسات برگزار می‌شود، کارگروه‌ها تشکیل می‌شوند و گزارش‌ها روی میز مدیران قرار می‌گیرد. اما یک سؤال اساسی همچنان بی‌پاسخ مانده است؛ سهم ورزش در برنامه‌های پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی استان کجاست؟

سال‌هاست که درباره بیکاری، مشکلات اقتصادی، مهاجرت نخبگان، کمبود فرصت‌های تفریحی و فشارهای روانی بر جوانان صحبت می‌کنیم، اما کمتر به این موضوع پرداخته‌ایم که ورزش می‌تواند یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین ابزارهای ارتقای سلامت روان باشد. مطالعات متعدد بین‌المللی نشان داده‌اند که مشارکت در ورزش و فعالیت بدنی با کاهش افکار خودکشی و اقدام به خودکشی در میان نوجوانان و جوانان ارتباط دارد و حضور در تیم‌های ورزشی می‌تواند نقش محافظتی مهمی ایفا کند. البته خودکشی پدیده‌ای پیچیده و چندعاملی است و ورزش به تنهایی راه‌حل آن نیست، اما شواهد علمی نشان می‌دهد که ورزش یکی از عوامل مؤثر در کاهش خطرات روانی و اجتماعی محسوب می‌شود.

با این حال کافی است نگاهی به وضعیت زیرساخت‌های ورزشی استان بیندازیم. در بسیاری از شهرها و روستاهای ایلام، جوانان برای دسترسی به یک سالن استاندارد، زمین چمن مناسب یا حتی یک فضای عمومی برای ورزش روزانه با محدودیت مواجه‌اند. برخی پروژه‌های ورزشی سال‌هاست نیمه‌تمام مانده‌اند، برخی اماکن موجود فرسوده شده‌اند و بسیاری از خانواده‌ها نیز توان پرداخت هزینه‌های رو به افزایش باشگاه‌ها را ندارند.

پرسش اینجاست که اگر ورزش تا این اندازه برای سلامت روان اهمیت دارد، چرا همچنان در اولویت بودجه‌ای و مدیریتی استان قرار نمی‌گیرد؟ چرا ساخت یک سالن ورزشی یا تکمیل یک پروژه نیمه‌تمام، کمتر از بسیاری از طرح‌های کم‌اثر مورد توجه قرار می‌گیرد؟ چرا در محلات کم‌برخوردار، جایی که جوانان بیش از همه به فضاهای سالم برای گذران اوقات فراغت نیاز دارند، کمترین امکانات ورزشی وجود دارد؟

واقعیت این است که ورزش فقط مسابقه، مدال و قهرمانی نیست. ورزش یعنی ایجاد شبکه‌های اجتماعی سالم، افزایش اعتماد به نفس، تقویت حس تعلق و فراهم کردن فرصت حضور جوانان در محیط‌های جمعی و امیدبخش. بسیاری از پژوهش‌ها نشان داده‌اند که فعالیت بدنی منظم با کاهش احساس ناامیدی، افسردگی و انزوای اجتماعی همراه است؛ عواملی که خود از مهم‌ترین زمینه‌های بروز آسیب‌های روانی محسوب می‌شوند.

شاید وقت آن رسیده باشد که مدیران استان نگاه خود را به ورزش تغییر دهند. هر زمین ورزشی که ساخته نمی‌شود، هر سالن نیمه‌تمامی که سال‌ها رها می‌شود و هر برنامه ورزشی که به دلیل کمبود اعتبار کنار گذاشته می‌شود، تنها یک پروژه عمرانی از دست‌رفته نیست؛ بلکه فرصتی است که برای ایجاد نشاط اجتماعی، امید و سلامت روان جوانان از بین می‌رود.

ایلام استانی جوان است. این جوانان بیش از هر چیز به امید، نشاط و احساس تعلق نیاز دارند. اگر قرار است از آسیب‌های اجتماعی سخن بگوییم، باید بپذیریم که پیشگیری از پشت میز جلسات آغاز نمی‌شود؛ از زمین‌های ورزشی، سالن‌های پرجنب‌وجوش، باشگاه‌های محلی و حضور جوانان در فعالیت‌های گروهی آغاز می‌شود. توسعه ورزش نه یک هزینه اضافی، بلکه سرمایه‌گذاری مستقیم بر سلامت روان و آینده استان است؛ سرمایه‌گذاری‌ای که شاید نتایج آن در کوتاه‌مدت دیده نشود، اما در بلندمدت می‌تواند از بسیاری از آسیب‌ها و هزینه‌های اجتماعی جلوگیری کند.

*کارشناس ارشد تربیت بدنی