صادق احمدیان پور*

تا همین چند دهه پیش، اعزام تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی با شور و هیجانی فراگیر همراه بود. از کوچه‌ها و خیابان‌ها گرفته تا محل کار و جمع‌های خانوادگی، همه درباره تیم ملی حرف می‌زدند. صعود به جام جهانی یک موفقیت ملی تلقی می‌شد و بازیکنان تیم ملی برای بسیاری از مردم نماد غرور، امید و همبستگی بودند. اما امروز به نظر می‌رسد بخشی از آن پیوند عاطفی میان مردم و تیم ملی کمرنگ شده است.

واقعیت آن است که محبوبیت تیم‌های ملی تنها به نتایج فنی و برد و باخت وابسته نیست. مردم زمانی یک تیم را از صمیم قلب دوست دارند که آن را نماینده واقعی خود بدانند. تیم ملی زمانی «ملی» است که مردم احساس کنند بازیکنانش دغدغه‌ها، شادی‌ها و رنج‌های آنان را درک می‌کنند و میان سکوها و زمین مسابقه نوعی ارتباط عاطفی و متقابل وجود دارد. در سال‌های اخیر، بسیاری از تحلیلگران و رسانه‌ها به کاهش شور عمومی پیرامون تیم ملی و نبود جشن‌های گسترده مردمی در مقایسه با ادوار گذشته اشاره کرده‌اند.

جام جهانی همواره فراتر از یک رویداد ورزشی بوده است. این رقابت‌ها فرصتی برای نمایش هویت ملی و تقویت انسجام اجتماعی محسوب می‌شود. به همین دلیل، میزان حمایت مردمی از تیم ملی را نمی‌توان صرفاً با جایگاه در جدول یا تعداد بردها سنجید. سرمایه اصلی هر تیم ملی، اعتماد و همراهی مردم است؛ سرمایه‌ای که به آسانی به دست نمی‌آید و اگر آسیب ببیند، بازسازی آن زمان‌بر خواهد بود.

البته این فاصله به معنای بی‌علاقگی مردم به ایران و فوتبال نیست. بسیاری از ایرانیان همچنان با شنیدن نام کشورشان در بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان احساس غرور می‌کنند، اما در عین حال انتظاراتی نیز از تیم ملی و متولیان فوتبال دارند. همین دوگانگی میان علاقه به ایران و نقد عملکردها، به یکی از ویژگی‌های فضای اجتماعی پیرامون تیم ملی تبدیل شده است.

در آستانه هر جام جهانی، بیش از آنکه درباره تعداد بازی‌های تدارکاتی یا ترکیب اصلی صحبت کنیم، باید به این پرسش نیز بیندیشیم که چگونه می‌توان پیوند میان مردم و تیم ملی را تقویت کرد. فوتبال زمانی زیباترین چهره خود را نشان می‌دهد که میلیون‌ها نفر فارغ از اختلاف سلیقه‌ها و دیدگاه‌ها، برای موفقیت یک پرچم و یک نام مشترک کنار هم قرار گیرند.

تیم ملی برای موفقیت در زمین مسابقه به آمادگی فنی نیاز دارد، اما برای ماندگاری در قلب مردم به چیزی فراتر از فوتبال احتیاج دارد؛ به اعتماد، همدلی و احساس تعلق. اگر این سرمایه اجتماعی تقویت شود، حتی پیش از آغاز مسابقات جام جهانی، بزرگ‌ترین پیروزی به دست آمده است.

*کارشناس تربیت بدنی