صادق احمدیان‌پور*
جام جهانی برای فوتبال ایران همواره صحنه‌ای از امید، هیجان و البته حسرت بوده است. نسلی پس از نسل دیگر آمده‌اند، ستاره‌ها درخشیده‌اند، مردم پای تلویزیون‌ها و در ورزشگاه‌ها نفس در سینه حبس کرده‌اند، اما نتیجه نهایی تقریباً ثابت مانده است؛ حذف در مرحله گروهی و ماندن حسرت صعود به مراحل بالاتر. این تکرار ناکامی، پرسشی جدی را پیش روی فوتبال ایران قرار می‌دهد: مشکل کجاست؟
واقعیت آن است که ناکامی تیم ملی در جام جهانی را نمی‌توان تنها به یک مسابقه، یک اشتباه داوری یا یک تصمیم فنی محدود کرد. ریشه این مسئله عمیق‌تر از آن است که در ۹۰ دقیقه فوتبال خلاصه شود. کارشناسان و تحلیلگران پس از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز بر مجموعه‌ای از عوامل فنی، مدیریتی و ساختاری تأکید کرده‌اند که در نهایت مانع موفقیت تیم ملی شد.
یکی از مهم‌ترین مشکلات فوتبال ایران، نگاه کوتاه‌مدت به موفقیت است. در حالی که قدرت‌های فوتبال جهان سال‌ها برای پرورش استعدادها، توسعه فوتبال پایه و ایجاد زیرساخت‌های حرفه‌ای برنامه‌ریزی می‌کنند، فوتبال ایران اغلب درگیر نتایج مقطعی، تغییرات مدیریتی و تصمیم‌های روزمره است. نتیجه چنین رویکردی آن است که تیم ملی در آستانه هر جام جهانی، بیش از آنکه محصول یک برنامه بلندمدت باشد، حاصل تلاش‌های مقطعی و فردی است.
مسئله دیگر، پیر شدن نسل تیم ملی و ضعف در جوان‌گرایی است. بسیاری از بازیکنان کلیدی ایران سال‌ها بار اصلی تیم را بر دوش کشیده‌اند، اما فوتبال مدرن بیش از هر زمان دیگری به سرعت، دوندگی و انرژی نیاز دارد. اتکا به یک نسل موفق بدون آماده‌سازی جانشینان مناسب، دیر یا زود هزینه خود را تحمیل می‌کند. تحلیل‌های منتشرشده پس از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز به میانگین سنی بالای تیم و کاهش طراوت فنی آن اشاره کرده‌اند.
در بعد فنی نیز فوتبال ایران همچنان با محافظه‌کاری مزمن دست‌وپنجه نرم می‌کند. تیم ملی معمولاً برای نباختن وارد میدان می‌شود، نه برای بردن. این ذهنیت شاید در برخی مسابقات امتیازآور باشد، اما در تورنمنتی مانند جام جهانی که موفقیت به جسارت و ریسک‌پذیری نیاز دارد، کافی نیست. جام جهانی ۲۰۲۶ نمونه‌ای روشن از این واقعیت بود؛ تیمی که شکست نخورد اما نتوانست پیروز شود و در نهایت از دور رقابت‌ها کنار رفت.
اما شاید مهم‌تر از همه، مشکلات مدیریتی فوتبال ایران باشد. سال‌هاست که کارشناسان از بی‌ثباتی مدیریتی، نبود برنامه توسعه، ضعف در برگزاری بازی‌های تدارکاتی باکیفیت و دخالت عوامل غیرفنی در تصمیمات فوتبال سخن می‌گویند. فوتبال ایران هنوز نتوانسته ساختاری حرفه‌ای و مستقل ایجاد کند که منافع فنی را بر ملاحظات دیگر ترجیح دهد.
ناکامی در جام جهانی، شکست یک تیم در چند مسابقه نیست؛ بازتاب وضعیت کلی فوتبال یک کشور است. تا زمانی که توسعه فوتبال پایه، حرفه‌ای‌سازی باشگاه‌ها، ثبات مدیریتی و برنامه‌ریزی بلندمدت در اولویت قرار نگیرد، تغییر مربیان و جابه‌جایی بازیکنان نمی‌تواند معجزه کند.
شاید زمان آن رسیده باشد که به جای جست‌وجوی مقصران هر ناکامی، به دنبال اصلاح ریشه‌ها باشیم. جام جهانی ویترین فوتبال هر کشور است و آنچه در این ویترین دیده می‌شود، نتیجه سال‌ها مدیریت، برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری است. اگر قرار است رؤیای صعود به مراحل بالاتر روزی به واقعیت تبدیل شود، فوتبال ایران باید پیش از تغییر نتیجه‌ها، ساختارهای خود را تغییر دهد.
*کارشناس ارشد تربیت بدنی
- تحریریه ایلام آگاه
- کد خبر 14147
- بدون نظر
- پرینت
