با وجود گسترش ابزارهای دیجیتال و تغییر الگوهای مصرف فرهنگی، کتاب همچنان جایگاه خود را به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع دانایی و فرهنگ‌سازی حفظ کرده است.

در استان ایلام نیز کتاب‌خوانی به‌عنوان یکی از شاخص‌های توسعه فرهنگی، همواره مورد توجه نهادهای فرهنگی و آموزشی قرار داشته، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که این حوزه با چالش‌هایی جدی مواجه است.

ایلام با جمعیتی جوان، پیشینه فرهنگی غنی و حضور دانشگاه‌ها و مراکز علمی، ظرفیت بالایی برای ترویج فرهنگ مطالعه دارد؛ با این حال، پایین بودن سرانه مطالعه، کمبود زیرساخت‌های کتابخانه‌ای در برخی مناطق، و فاصله میان تولید محتوای بومی با نیازهای مخاطب، از جمله موانعی است که روند گسترش کتاب‌خوانی را کند کرده است.

در سال‌های اخیر، تلاش‌هایی برای بهبود این وضعیت، از توسعه کتابخانه‌های عمومی و اجرای طرح‌های ترویجی گرفته تا برگزاری نمایشگاه‌های کتاب و پویش‌های مردمی انجام شده است؛ با این حال، کارشناسان معتقدند برای نهادینه‌سازی فرهنگ مطالعه در ایلام، نیاز به برنامه‌ریزی منسجم، حمایت هدفمند و مشارکت فعال نهادهای فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای بیش از پیش احساس می‌شود.

نظر فعالان فرهنگی در خصوص اهمیت کتاب و کتابخوانی

مریم سهرابی، فعال فرهنگی در گفت‌وگو با پایگاه خبری ایلام آگاه گفت: ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی در ایلام نیازمند برنامه‌ریزی منسجم و مستمر است زیرا با وجود علاقه‌مندی بخشی از جامعه به مطالعه هنوز زیرساخت‌ها و منابع کافی برای پاسخ‌گویی به نیاز مخاطبان به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار فراهم نشده و اگر نهادهای فرهنگی و آموزشی به‌صورت هماهنگ عمل کنند می‌توان امیدوار بود که کتاب‌خوانی به یک عادت پایدار در میان نسل جوان تبدیل شود

حسین مرادی، نویسنده و پژوهشگر به خبرنگار ایلام آگاه گفت: در ایلام ظرفیت‌های فرهنگی فراوانی برای تولید و مصرف کتاب وجود دارد اما نبود حمایت از نویسندگان بومی و کمبود فضاهای مناسب برای عرضه آثار فرهنگی موجب شده بخش زیادی از این ظرفیت‌ها مغفول بماند و اگر مسئولان فرهنگی استان به ایجاد بانک اطلاعاتی دقیق و حمایت از نشر محلی توجه کنند می‌توان شاهد رونق دوباره کتاب‌خوانی در سطح جامعه بود.

تأکید بر نقش بنیادین کتاب

علی هلشی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ایلام، با تأکید بر نقش بنیادین کتاب در ارتقای فرهنگ عمومی در گفت‌وگو با پایگاه خبری ایلام آگاه، گفت: کتاب‌خوانی نه‌تنها یک فعالیت فردی بلکه یک ضرورت اجتماعی است که می‌تواند در کاهش آسیب‌های فرهنگی و تقویت سرمایه اجتماعی نقش‌آفرین باشد و در شرایطی که جامعه با چالش‌های متعددی مواجه است بازگشت به کتاب و تقویت عادت مطالعه در میان نسل جوان می‌تواند مسیر توسعه فرهنگی را هموار کند.

وی با اشاره به وضعیت زیرساختی استان در حوزه کتاب‌خوانی افزود: در سال‌های اخیر تلاش شده با توسعه کتابخانه‌های عمومی اجرای طرح‌های ترویجی مانند پویش کتاب‌خوانی و حمایت از ناشران بومی زمینه‌های دسترسی بهتر مردم به کتاب فراهم شود، اما همچنان با کمبود منابع به‌روز کم‌توجهی به کتاب‌های بومی و فاصله میان محتوای موجود با نیازهای مخاطب مواجه هستیم که این مسائل نیازمند بازنگری در سیاست‌گذاری‌ها و تخصیص هدفمند اعتبارات فرهنگی است.

هلشی در ادامه خاطرنشان کرد: برای نهادینه‌سازی فرهنگ مطالعه باید از ظرفیت همه نهادها از آموزش‌وپرورش تا رسانه‌ها و تشکل‌های مردمی بهره گرفت، زیرا کتاب‌خوانی زمانی به یک رفتار پایدار تبدیل می‌شود که در خانواده مدرسه و فضای عمومی به‌عنوان یک ارزش اجتماعی ترویج شود و در این مسیر حمایت از نویسندگان محلی تولید محتوای متناسب با فرهنگ بومی و ایجاد انگیزه در نسل نوجوان از مهم‌ترین اولویت‌های ما در برنامه‌ریزی فرهنگی استان است.

در نهایت، کتاب‌خوانی در ایلام با وجود ظرفیت‌های فرهنگی، نیروی انسانی مستعد و پیشینه غنی، همچنان نیازمند حمایت ساختاری، تولید محتوای بومی و مشارکت جدی نهادهای فرهنگی است؛ تنها با پیوند میان آموزش، رسانه و خانواده می‌توان این عادت فرهنگی را در متن زندگی روزمره جامعه نهادینه کرد و مسیر توسعه فرهنگی استان را هموار ساخت.